นิพพาน = ศิล ∩ สมาธิ ∩ ปัญญา

พระพุทธเจ้าท่านได้ แบ่งกิเลส ไว้ 3 ชนิดอันได้แก่

กิเลส อย่างหยาบ หรือ วิติกกมกิเลส แบ่งเป็น จริตทางกาย 3 คือ ฆ่าสัตว์ ลักทรัพย์ ผิดในกาม(เสพสิ่งไม่ดี มักมากในกาม เอาทรัพย์ หรือสิ่งใดๆที่ผู้อื่นไม่อยากให้ ทั้งทางตรงทางอ้อม เช่นการพนัน แอบแฟนไปมีกิ๊ก ก็รวมใน ผิดในกามนะ)

และจริตทางวาจา 4 คือ พูดเท็จ พูดส่อเสียด พูดหยาบ พูดเพ้อเจ้อ

(การผสมกันก็ด้วยนะ เช่น คิดจริง กับคิดสอเสียด แล้วพูดเรียกว่า พูดแทงใจดำ)

กิเลสอย่างกลาง หรือ ปริยุฐานกิเลส คือ กิเลสที่ทำให้จิตเดือดร้อนได้แก่ นิวรณ์ ทั้ง 5 (search google เอานะมันยาว)

กิเลสอย่างละเอียด หรือ อนุสัยกิเลส คือ กิเลสที่มันนอนสงบนิ่งอยู่ในสันดาน มันอยู่ในจิตเรา แต่มันลึกมาก

แบ่งเป็น 3 สาย อันได้แก่ ราคานุสัย(ราคะหรือโลภะ), ปฏิฆานุสัย(โทสะ), อวิชชา(โมหะ)

พระพุทธเจ้าท่านไม่ได้ แค่วิเคราะห์กิเลส แล้วจำแนก หรือ classify ออกมาได้เท่านั้น

(ไม่เหมือนกับนักจิตวิทยาฝรั่ง อย่างเช่น ซิกมันฟอย ที่แยกออกมาได้แค่กิเลสของคน เป็น Id, Ego และ Superego)

แต่ท่าน ยังให้วิธี ดับกิเลสทัง 3(นิโรธ) ที่เป็นเหตุแห่งทุกข์ทั้งปวง(สมุทัย) ไว้ด้วย นั่นก็คือ ศิล สมาธิ และปัญญา นี่เอง!

นั่นก็คือ

ศีล เป็นเครื่องกำจัดกิเลสอย่างหยาบ

สมาธิ เป็นเครื่องกำจัดกิเลสอย่างกลาง

ปัญญา เป็นเครื่องกำจัดกิเลสอย่างละเอียด

แม้ผู้มีปัญญามาก เข้าใจอริยสัจ 4 เข้าใจมรรคทั้ง 8 เข้าใจไตรลักษณ์ แล้วก็ยังมิอาจดับทุกข์ ได้

นั่นเป็นเพราะ เขายังปฏิบัติไปไม่ถึงสันดานของ ศีล หรือสมาธิ อย่างใด อย่างหนึ่ง มันก็เป็นเหตุให้เกิดทุกข์ได้

อย่างเช่น พระเทศน์เก่งๆหลายท่าน ก็พลาดปราชิกมาหลายท่านแล้วก็มี เพราะขาดศีล ขาดสติยับยั้ง

อันเกิดจากยังฝึกสมาธิน้อยไป

ในแต่ละสังคม ในแต่ละประเทศจะมีวิธีการไปซึ่ง นิพพาน หรือดับทุกข์ทั้งปวงไม่เหมือนกัน เช่น

คนในเมืองที่ค่อนข้างมีการศึกษาเวลาน้อยก็จะชอบอ่านหนังสือ ฟังธรรมจากพระนักเทศน์ นักเขียน จนเกิดปัญญา

เกิดดวงตาเห็นธรรม

แม้ว่าจะแสดงปัญญาว่าตัวมีและเข้าใจธรรมะมากเพียงใด เราจะสังเกตเห็นว่า เขาก็ยังคงมีความทุกข์อยู่เรื่อยไป(รวมทั้งตัวผมด้วย)

นั่นเป็นเพราะ เขาขาดสมาธิ ขาด สติ และสัมปะชัญญะ ที่จะมาดึง

เขา เข้ามาที่ปัจจุบันขณะ เพื่อดึงเอาปัญญา ความรู้ความเข้าใจทางธรรมะต่างๆมาใช้ ในขณะนั้น นั่นเอง …(งั้นก็ไม่ต้องแปลกใจเลยว่าทำไม เวลาอ่านธรรมะตอนเครียดๆแล้วได้ผลทุกทีไป เพราะขณะที่เราอ่านนั้น เรามีสมาธิและเราก็คิดตามธรรมะเลยดับทุกข์ได้… แต่มันก็สายไปละเพราะเราเครียด และเป็นทุกข์ไปแล้วอะนะ เหมือนกับเป็นแผลไปแล้ว มารักษาทีหลัง ถ้าเกิดกลายเป็นแผลเป็นละก็…เห็นทีไร มันก็… เฮ้อออ…)

และนี่ไงที่เราจะเห็นว่า เราก็เข้าใจธรรมะนะ แต่ทำไมยังเป็นทุกข์อยู่นั่นละ เป็นเพราะเราขาดสมาธิ หรือจิตแนวแน่ หรือสติ

ดังนั้นเราจึงต้อง ฝึกจิต ฝึกสมาธิ กันไปพร้อมๆกับ ศึกษาธรรมะ และรักษาศีลอย่างน้อยศีล 5 ไปด้วย ถึงจะดับทุกข์ได้โดยสิ้นเชิง

(จริงๆเจตนาไม่ต้องการหมดทุกข์สิ้นเชิงก็ได้ เอาแค่ทุกข์น้อยๆลงก็พอแล้ว เพราะเวลานี้เราก็อยากเรียนรู้ หรือลิ้มรสชาติแห่งความ

ทุกข์บ้าง จะได้เข้าใจมันมากขึ้น… มั้ยฮึ?)

ในอีกด้านหนึ่งคนชนบท หรือกลุ่มคนที่มีการศึกษาไม่มาก เข้าหาธรรม และฟังธรรมจากพระป่า ตามชนบท

ก็เป็นอีกแนวหนึ่ง คือจะเน้นไปที่การฝึกสมาธิ ฝึกจิตกันเลยทีเดียว (เป็นแนวเดียวกับเซน ที่ท่านติชสอนอยู่ ทุกๆอริยาบท

นอน นั่ง ยืน เดิน กิน ก็ทำสมาธิไปด้วย พร้อมกับแทรกธรรมะไปด้วย หรือให้คิดพิจารณาธรรมะตลอดเวลา อย่างที่เราได้เห็นกัน)

ดังนั้น แม้คนในกลุ่มนี้ รู้ธรรมะเพียงไม่มากเท่าคนเมือง ก็สามารถพ้นทุกข์ได้ง่ายกว่า ก็เพราะเขาดึงเอาธรรมะมาใช้ได้

ตลอดจิต ตลอดปัจจุบันขณะ นั่นคือเขามีสติ และสัมปะชัญญะ เพราะเขาได้

ฝึกจิตมาพร้อมๆกับฟังธรรมะ แม้ไม่มาก แต่ก็ยับยั้งทุกข์ได้ ก่อนที่จะเป็นทุกข์… (แม่ผมเป็นตัวอย่างหนึ่งเลยละ ขอบอก)

มา ถึงถ้าเรามีแต่สมาธิมาก มีศีลมาก ก็คงจะแปลกๆที่จะดับทุกข์โดยสิ้นเชิงได้ เพราะไม่มีปัญญา ไม่มีความรู้ธรรมะจากพระพุทธเจ้าเลยแล้วจะสามารถดับทุกข์โดยสิ้นเชิงได้ รึ…

บางท่านที่อยากจะเข้าถึงความสุขแท้จริง ถึงนิพพาน ดับทุกข์โดยสิ้นเชิง ก็อยากรู้ว่ามันสุขสุดยอดเพียงใด…

เพราะขนาดในที่สุดพระฤษี เทพเทวดา เจ้านรก ที่มีพลังจิตมากมีศีลมาก  ยังตามมาฟังธรรมะจากพระพุทธเจ้าเลย…

ถ้า เราได้อ่านจากพุทธประวัติ(แนะนำฉบับการ์ตูน)แล้ว มีทั้งเทพ เทวดา ฤษี พราหมณ์ คนทุกระดับ นักปราชญ์ ผี ปีศาจ เจ้านรก ทั้งหลาย ที่มาถามพระพุทธเจ้า มาฟังธรรมจากพระพุทธเจ้าก็คงเป็น เครื่องการันตีว่า ท่านนี่ของจริง …

จริงๆแล้ว เอาแค่ธรรมะผิวๆ ก็ทำให้เรารู้สึกสุขได้มากแล้ว ไม่ต้องถึงขนาดนิพพานหรอกนะ เราก็รู้

แล้วลองเอาความสุขนี้ ไปเทียบ กับพระพุทธเจ้า หรือพระอรหันต์ที่ท่านถึงสภาวะ นิพพาน แล้วดูสิ

… จะมีความสุขขนาดไหนนะ สภาวะนิพพานเนี่ย … ^^

Advertisements